بخش ۱۵۴ - به عیادت رفتن کر بر همسایهٔ رنجور خویش | مولانا جلال‌الدین محمد بلخی (مولوی)

به عیادت رفتن کر بر همسایه رنجور خویش

آن کری را گفت افزون مایه ای

که ترا رنجور شد همسایه ای

گفت با خود کر که با گوش گران

من چه دریابم ز گفت آن جوان

خاصه رنجور و ضعیف آواز شد

لیک باید رفت آنجا نیست بد

چون ببینم کان لبش جنبان شود

من قیاسی گیرم آن را از خرد

چون بگویم چونی ای محنت کشم

او بخواهد گفت نیکم یا خوشم

من بگویم شکر چه خوردی ابا

او بگوید شربتی یا ماش با

من بگویم صحه نوشت کیست آن

از طبیبان پیش تو گوید فلان

من بگویم بس مبارک پاست او

چونک او آمد شود کارت نکو

پای او را آزمودستیم ما

هر کجا شد می شود حاجت روا

این جوابات قیاسی راست کرد

پیش آن رنجور شد آن نیک مرد

گفت چونی گفت مردم گفت شکر

شد ازین رنجور پر آزار و نکر

کین چه شکر است این عدوی ما بدست

کر قیاسی کرد و آن کژ آمدست

بعد از آن گفتش چه خوردی گفت زهر

گفت نوشت باد افزون گشت قهر

بعد از آن گفت از طبیبان کیست او

کاو همی آید به چاره پیش تو

گفت عزراییل می آید برو

گفت پایش بس مبارک شاد شو

کر برون آمد بگفت او شادمان

شکر کش کردم مراعات این زمان

گفت رنجور این عدوی جان ماست

ما ندانستیم کاو کان جفاست

خاطر رنجور جویان شد سقط

تا که پیغامش کند از هر نمط

چون کسی که خورده باشد آش بد

می بشوراند دلش تا قی کند

کظم غیظ اینست آن را قی مکن

تا بیابی در جزا شیرین سخن

چون نبودش صبر می پیچید او

کین سگ زن روسپی حیز کو

تا بریزم بر وی آنچه گفته بود

کان زمان شیر ضمیرم خفته بود

چون عیادت بهر دل آرامیست

این عیادت نیست دشمن کامیست

تا ببیند دشمن خود را نزار

تا بگیرد خاطر زشتش قرار

بس کسان کایشان ز طاعت که رهند

دل به رضوان و ثواب آن دهند

خود حقیقت معصیت باشد خفی

بس کدر کان را تو پنداری صفی

همچو آن کر کو همی پنداشتست

کو نکویی کرد و آن بر عکس جست

او نشسته خوش که خدمت کرده ام

حق همسایه بجا آورده ام

بهر خود او آتشی افروخته ست

در دل رنجور و خود را سوخته ست

فاتقوا النار التی اوقدتم

انکم فی المعصیه ازددتم

گفت پیغامبر به یک صاحب ریا

صل انک لم تصل یا فتی

از برای چاره این خوف ها

آمد اندر هر نمازی اهدنا

کین نمازم را میامیز ای خدا

با نماز ضالین و اهل ریا

از قیاسی که بکرد آن کر گزین

صحبت ده ساله باطل شد بدین

خاصه ای خواجه قیاس حس دون

اندر آن وحیی که شد از حد فزون

گوش حس تو به حرف ار در خور است

دان که گوش غیب گیر تو کر است